epilepsi

Epilepsi Beyin içinde bulunan sinir hücrelerinin]] anormal bir elekro-kimyasal deşarj yapması sonucu ortaya çıkan nörolojik bozukluk-hastalıktır.. Beynin normalde çalışması ile ilgili elektriğin aşırı ve kontrolsüz yayılımı sonucu oluşur. Sıklıkla geçici bilinç kaybına neden olur.

Epilepsi nöbetleri farklı şekillerde ortaya çıkar. Bazı nöbetlerden önce bir korku hissi gibi olağandışı algılamalar ortaya çıkarken, bazı nöbetlerde kişi yere düşebilir, bazen ağzı köpürebilir.

Epilepsi hastasının dikkat etmesi gereken noktalar
* Düzenli ve dengeli beslenmelidir. Açlık kesinlikle olmamalıdır.
* Vücut hareketlerini azaltıcı aktivitelerle uzun süreli ilgilenmemelidir.
* Alkollü,asitli,kafeinli içeceklerden uzak durmalıdır.
* Aşırı derece yorulmamaya özen göstermelidir.
* Uykusuz kalmamalıdır.
* Motorlu araç kullanımı,yüzme gibi faaliyetlerde bulunmamalıdır. (Yüzme bir kişi denetiminde olabilir.)
* İlaçlar düzenli olarak her gün aynı saatte alınmalıdır.
* Sinir,stres,aşırı üzüntü, aşırı heyecan ve korkudan uzak durmalıdır.

Semptomik Epilepsi
* Tümör
* İskemik lezyon: Beyne giden kan akımı azaldığında (iskemi), beyin dokusundaki besin maddeleri ve oksijen azalır. Bu da hücre hasarına ve epilepsi nöbetine yol açar.
* Konjentinal malformasyon: Doğuştan gelen bozukluklar.
* Gebelik döneminde annenin ilaç ve alkol alımı, bebeğin gelişimini etkileyecek mikrobik hastalıklar epilepsi nedeni olabilir.
* Doğum sırasında oluşabilecek beyin zedelenmesi, kanaması, beynin oksijensiz kalması epilepsiye neden olabilir.
* Doğum sonrası menenjit, beyin iltihabı gibi rahatsızlıklar epilepsiye neden olabilir.
* Febril konvulziyon: Ateşe bağlı istem dışı şiddetli kasılmalar.
* Enfeksiyon: Tüm vücudu etkileyen ya da şiddetli olan enfeksiyonlar Febril konvulziyon’a neden olabilir.
* Troid hastalıkları: Troid bezi vücuttaki sıvı dengesinin kontrolünde önemli bir rol oynar. Sıvı dengesi ise Epilepsi eğilimini belirleyen bir faktördür. Genellikle troid sorununun tedavi edilmesiyle Epilepsi de düzelir.
* Beslenme: Bazı insanlarda Epilepsi’nin nedeni olarak B6 vitamini eksikliği saptanmıştır.

İdiyopatik Epilepsi:

  • Genetik: Aileden gelen, mutasyona uğramış gen.

Epilepsi Çeşitleri
Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal elektrik yayılması sonucu ortaya çıkar.

Epilepsi nöbetlerinin çok değişik çeşitleri mevcuttur. Kırkın üzerinde nöbet tipi tanımlanmıştır. Herkes tarafından epilepsi veya sara dendiği zaman anlaşılan ve iyi bilinen tonik-klonik nöbetin yanısıra başkalarının hiç farketmeyeceği kadar hafif nöbet çeşitleri de vardır. Tanımlanmış bu mevcut nöbet tiplerine rağmen herkesin geçirdiği nöbet kendine özgü bazı farklılıklar gösterebilir. Bu durumlar bazı hastalarda epilepsi tanısının konulmasını güçleştirir ve çok çeşitli karışıklıklara neden olur. Ne yazık ki pek çok hastaya tanı konulamaz ve kendilerindeki problemin ne olduğunun açıklığa kavuşması yıllar alabilir. Bazı kişilerde ise başka bir bozukluğun yol açtığı belirtiler yanlış olarak epilepsi tanısı alabilir. Gelişen tanı yöntemleri sayesinde yanlış tanılar giderek azalmaktadır. Yeni yapılan sınıflandırmalar ile farklı nöbet isimlerinin ortaya konması konunun daha karmaşık hale gelmesine neden olmuştur. Bu nedenle aynı nöbet farklı isimlerle adlandırlabilir. Bu bölümde çok teknik ayrıntılara girmeden elden geldiğince geniş bilgi verilmeye çalışılmıştır.

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur; parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler) ve jeneralize (beyinde yaygın olarak olarak başlayanlar). Yaygın başlangıç daha kötü ve şiddetli bir nöbet anlamına gelmez. Buradaki gruplama sadece nöbeti oluşturan nedenin farklılığı ile bağlantılıdır ve tibbi nedenlerle bu isimler verilmiştir.

Nöbet anında yaşananlar (nöbet belirtileri) beyin aktivitesindeki değişikliğin nereden başladığına ve ne kadar hızla yayıldığına bağlıdır. Parsiyel nöbetler isminden de anlaşıldığı gibi beynin bir kısmından başlarlar. Elektriksel deşarj ya o bölgede kalır ya da beynin diğer bölgelerine yayılma gösterir. Jeneralize nöbetler (tonik-klonik, absans, ve myoklonik gibi çeşitleri vardır) tüm beyne yayılırlar.

Ne tür nöbet olduğunun bilinmesi büyük önem taşımaktadır. Çünkü muhtemelen bu hangi epilepsi ilacının daha etkili olacağı konusunda yol göstericidir.

Basit parsiyel Nöbetler
Bu nöbetlerde hasta nöbet geçirirken tek bir bulgusu vardır, vücudun belirli bir bölgesini tutar. Örneğin bir ayakta ya da kolda kasılmalar nitelikli epilepsi türüne basit parsiyel motor nöbetler denir. Bu türde nöbet başladığı yerde kalabildiği gibi belirli bir düzene göre ilerleyerek vücudun yarısını tutabilir. Örneğin elde başlayan konvülziyonlar sırasıyla ön kola, üst kola, yüze ve dile, sonrada alt ekstremitelere(bacaklara) yayılabilir. Eğer vücudun diğer yarısına geçerse bilinç bozulabilir. Nöbet durduktan sonra kasılmaların geliştiği tarafta kuvvetsizlik olabilir. Bunun dışında basit duyusal nöbetler gelişebilir bu türde bir ekstremitede, genellikle elde ve parmaklarda uyuşma-karıncalanma, yanma ve nadiren ağrı gibi kısa süren belirtiler oluşabilir. Bu belirtiler lokal olabileceği gibi vücudun bir yarısını sarabilir. Deri yüzeyinde renk değişiklikleri (kızarma-solma), sesler duyulması, kan basıncı değişiklikleri, sadece bilinç bulanıklığının eşlik ettiği bir çok çeşit parsiyel epileptik nöbetler oluşabilir.

Kompleks parsiyel Nöbetler
Yukarıda sözü edilen nöbetlere bilinç bozukluğu eşlik ettiğinde kompleks parsiyel nöbetler teriminin kullanılması önerilir. Duyusal nöbetlerde parsiyel epileptik nöbetlerden farklı olarak hissedilenler basit ışık çakması veya şekilsiz bir görüntü yerine hastanın geçmiş yaşamından bir sahne, görüntüleri, sesleri, kokuları, lezzetleri, duygularıyla tekrar yaşanır. Fakat hastalar hissettiklerin şeylerin gerçekle bağdaşmadığının bilincindedirler.

Jeneralize epileptik Nöbetler
Jeneralize epileptik nöbetleri birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Petit mal dediğimiz ve ani bilinç kaybı ile birlikte konuşma yürüme, yeme gibi motor aktivitelerin kesilmesiyle niteli şekli en sık görülenidir. Nöbet sırasında vücut pozisyonu korunur ve hasta yere düşmez, gözler bakakalmış gibidir, iletişim kuramaz ve hasta etrafının farkında değildir. Ani iletişim bozukluğu, tek bir kasta veya kas grubunda ani, kısa süreli kasılmalar v.b. şekillerde ortaya çıkabilir. Hastada bilinç kaybı oluşur.

Epilepsinin acil müdahale gerektiren epileptik nöbetlerin aralarında normal dönem olmadan, ardarda birbirlerini izlemesi şeklinde ortaya çıkabilir. Normal koşullarda epilepsi tanımına uygun olarak, ilk epileptik nöbeti izleyen bir yıl içinde en az bir nöbet daha geçiren hastalara antiepileptik tedavi başlanır. Kullanılacak ilaç nöbet tipine göre seçilir. Tedavide bazen tek ilaç kullanımı yeterli gelmediğinde çoklu ilaç kullanımı uygulanabilir. Tedavide ilacın kullanımından çok bu ilacın kan seviyesi tedavide önemlidir. Bazı ilaçların yeterli kan seviyesine ulaşması 14-30 gün alabilir. Tedavide asıl amaç nöbetlerin durdurulmasıdır ve verilen ilaç tedavisi ile yüksek oranda nöbetler durdurulmaktadır. Nöbetleri tam olarak durdurulmuş hastalarda tedaviye aynı ilaç ile ortalama 3-5 yıl devam edilebilir. Bu nedenle doktor tavsiyesi olmadan kullanılan ilaç kesilmemelidir. Bu sürenin sonunda ilaç kesildikten sonra tekrar nöbet geçirme riski %25 kadardır. İlaç kullanmaya başladıktan sonra ilk haftalarda ilaca bağlı vücutta bazı tepkiler görülebilir. Tedavinin başlangıcında deri döküntüleri olabileceği akılda tutulmalıdır. Tedavinin ilk bir ayı içinde birkaç kez tam kan sayımı ve karaciğer fonksiyon testlerinin kontrolü için doktora başvurulmalıdır. Tedavinin en uygun ilaç ile uygun dozda, sürede yapılması hastalığın tedavisinde çok önemlidir. Bu nedenle tedavinin her aşaması uzman hekim tarafından takip edilmelidir.

Epilepsi belirtileri her kişide farklı seyreder. Belirtilerin hepsi görülmeyebilir

  • Bilinç kaybı
  • Bayılma
  • Titreme, yere düşme
  • Otururken uzaklara dalma
  • Nefes darlığı, nefes kesilmesi
  • Dokularda ve yüzde morarma
  • Aşırı tükürük salgılanması
  • İdrar kaçırma
  • Hareketlerini kontrol edememe
  • Kriz sonrası şaşkınlık, uyku hâli.

Tedavi yöntemleri
Epilepsi, mutlaka doktora başvurulması ve doktorun gerekli gördüğü sürece kontrol altında kalınması gereken bir hastalıktır. Bu durum, epilepsinin ömür boyu devam edeceği şeklinde algılanmamalı. Epilepsinin bazı türleri hasta belli yaşlara geldiğinde kendiliğinden tamamen düzelebilir ve ilaç tedavisine gerek duyulmayabilir. Ancak bu kararı doktor vermelidir.

Nöbetlerin tekrarlaması ve status epileptikus hali, beyinde oksijensiz kalmaya bağlı bazı etkilere yol açabilir. Her nöbet bir sonrakinin ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. Tedavisiz kalan küçük nöbet türlerinin bir süre sonra büyük nöbetlere dönüşme olasılığı vardır. Bu nöbetlerde hastanın maruz kalabileceği merdivenden düşme, kişi sokakta ise trafik kazası, suda boğulma gibi tehlikeler vardır.

Bu nedenlerle epilepsiye mutlaka müdahale edilmelidir.. Epilepsinin en önemli tedavi şekli ilaç tedavisidir. Epilepside kullanılan ilaçlar beyin hücrelerinin aşırı uyarılma durumununa baskı uygulayarak nöbetlerin oluşunu engeller. Bu ilaçlar her gün, önerilen dozda ve saatlerde çok düzgün bir şekilde kullanılmalıdır. Doktor çocuğun yaşını, kilosunu, nöbet tipini göz önüne alarak ilaçları seçer. İlaçları düzenli ve doktorun tarif ettiği gibi kullanmak çok mühimdir. Kullanılan bu ilaçların hastalığı tamamıyla geçirmez ama nöbetleri engeller veya sayısını azaltır.

Epilepsi tedavisinin düzgün bir biçimde sürdürülmesi halinde de nöbetler devam edebilir. Tıbbın dev adımlarla ilerlediği dünyamızda hiçbir hekim epilepsili bir çocuğun anne-babasına tedavi ile nöbetlerin %100 kaybolacağını garanti edemez. Nitekim dünya istatistiklerine bakılacak olursa uygun tedavi şartlarında hastaların %60’ında nöbetlerin tümüyle ortadan kalktığı, %20’sinde tüm tedavi seçeneklerine rağmen nöbetlerin devam ettiği görülmektedir. Ebeveynlerin hiç aklından çıkarmamaları gereken bir nokta, epilepsi çağdaş tıbbi tedavi yöntemleriyle yeterince kontrol altına alınamıyorsa orta çağın büyücülük yöntemleriyle hiç durdurulamaz.

Halen ilaçla tedaviye cevap vermeyen belli epilepsi türlerinde ülkemizde cerrahi tedavi olanakları geliştirilmektedir.

Cerrahi müdahale, ilaçlara yanıt vermeyen hastalarda uygulanmalıdır ve epilepsi cerrahisi konusunda uznamlaşmış özel tıp merkezlerinde yapılmalıdır. Ameliyat sırasında nöbetlere neden olan beyin bölgesi çok incelikli bir şekilde alınır. Tedaviden sonra hastaların %90’ı göze batacak şekilde gelişme göstermektedir.

1990’lı yıllarda nöbetleri kontrol etmenin güç olduğu durumlarda, diğer bir seçenek olarak yeni bir tedavi yöntemi bulunmuştur. Bu yeni yöntemde, boynun yan tarafında uzanan vagus siniri aracılığı ile beyne uyartılar gönderilir.

İlk müdehale

  1. Kişi güvenilir bir yere yatırılır. Etrafındaki eşyalar çarpma tehlikesine karşı uzaklaştırılır.
  2. Kişinin başı hafifçe alnından tutarak geriye doğru yatırılır solunumu açık olsun diye.
  3. Ayakları hafifçe yüksek bir yere kaldırılır.
  4. Başı yere çarpmasın diye el yardımıyla başı desteklenir.
  5. Kesinlikle soğan, kolonya gibi şeyler koklatılmaz.
  6. Kişinin hareketleri durdurulmaya çalışılmamalıdır. Bilinçsiz yapıldığından ne kadar uğraşılsa da bir yararı olmayacaktır.
  7. Üzerindeki sıkı giysiler gevşetilir, çıkarılır.
  8. Ayıltmak için uğraşmanıza gerek yoktur. Kişi yavaş yavaş kendine gelir.
  9. Kişi kendine geldikten sonra yorgunluk, geçici olarak bilinç kaybı, sersemlik olabilir. Bu yüzden bir süre dinlendirilmelidir. Kendine geldikten sonra hastaneye götürülmelidir.

Not: Ağızdan köpük gelme durumu olduysa baş yan tarafa çevrilmelidir.

Yorumlar (11)

 

  1. kübra diyor ki:

    eeeeeeeeee bu hastalar nasıl iyileşecek o zaman bunun hakkında birz bilgi lütfen

  2. neziha önder diyor ki:

    ben bu hastalıkla tanışalı 15 yıl oldu 5 seneden fazla nöbet gecirmiyorum acaba hastalıgım ne zamana kadar devam eder ilacları ne zaman bıraka bilirim baska bi tedavi şekli yokmudur?

  3. muttalip göktaş diyor ki:

    2006’da beyin tm’i yüzünden ilk nöbetimi geçirdim.ameliyattan sonra geçirdiğim gece nöbetimde omuzum çıktı.o zaman twdavi edilmediği için huyuktu sürekli çıkıyor.şimdi alt çenem ığrandığı zaman nöbetlerim oluyor.öncekine göre daha ani ve tesirli oluyor.aniden kendimden geçip düşüyorum.hapımın vakti geldimi atsam dahi arkadan yokluyor hemen bir atak geçiriyorum.bu ataklara epilepsi değilde.beynin kendini yenileyen atakları diyorlar. aslı varmı acaba.birde epilepsinin sebebi tıbben belli olmadığı için cinniler diyorlar manevi bir tedavisi var mı acaba bilenlerin yardımına ihtiyacım var.

  4. ümran dönmez diyor ki:

    ben 7 ay önce doğum yaptım. gebelik boyunca clexane ilaç kullandım.(kan pıhtılaşması vardı). doğumdan 10 gün sonra gece epileptik nöbet geçirdim. bt,beyin mr,eeg,tamkan sayımım yapıldı. mr da beynin sağ tarafında damarsal problem çıktı. eeg normal çıktı.doktorlar ilaç vermedi. taburcu ettiler. 6ay geçti tekrar oldu. bu sefer doktorlar epileptal500mg verdiler. ailelerde böyle bi rahatsızlıkyok. daha önce kendimde de olmadı. baş ağrısıyla oluşan birşey. bu ilacı nekadar kullanıcam ve tekrarlıcakmı.

  5. güray yılmaz diyor ki:

    ben 9 yaşında kitap okur ken kayarak koltuktan düştüm beni hastaneye getirdiler orada bazı tahlilerden geçtim epilepsi tanısı koydular tedaviye başladım ben doğuştan beynimin birkımı burun kemimin gelişirken açık kalanyere beyinin bir kısmı inmiş o kısmı ameliyatla aynı yerine koydular bu ameliyat 7aylık ken gerçekleşti şu an ben 19 yaşın dayım 7ay dır ilaç kulanmıyorum hiç nöbet çeçirmedin doktora gitmedim inşalah düzelirim bütün hastalara sağlıklar diliyorum

  6. cansu diyor ki:

    epilepsi hastalığına üzüntü neden olur mu acaba ?

  7. derya kütük diyor ki:

    merhba ben 2,5yasında beri epilepsi hastasıyım her sıklıkta olur ilacta kullanıyorum ama saattinde alırım ilacın faydası yok ysım 27 bekarım bana evlen diye ben bunu yapamam kimseye söyleyemem hasta oldumu

  8. tuğçe diyor ki:

    saçmalık ne yani epilepsi hastaları evlenemezmi. 4 yıllık bir ilişkim var ve erkek arkadaşım epilepsi en çok korktuğu şeyde benim yanımdayken kriz gecirmek. bundan onu nasil kurtarcam

  9. Gulbeşeker diyor ki:

    11haziran gecesi ilk defa sara ( epilepsi) nöbeti geçirmişim. Bütün mahalle başıma toplanmış ambulans çağırıp hastaneye kaldırmışlar ağzımdan köpükler gelmiş bilinç kaybı olmuş konuşamama ağzımda ayaklarımda morarmalar olmuş nefes alamamışım… Bu olanların hiç birini hatırlamıyorum. 2saat kadar zaman geçmiş böyle… Kendime geldiğimde kollarımda serumlar kan almalar falan filan …ilk defa böyle bir şey yaşadım… Allah kimseye yaşatmasın ne tuhaf bişey :(

  10. zerya güneş diyor ki:

    ben bu hastalıkla tanışalı 26 yıl oldu ve buna anlam veremiyodum denge kaybı oluyo bende ve bunu hatırlamıyorum kendime geldiğimdeyse bütün aile başımda toplanmış oluyo :( okadar kötü bişey ki rabbim kimseye göstermesin :(

  11. ziya demirkıran diyor ki:

    16 yıldan beri epilepsi hastasiyım hep nöbet geciriyorum hiç bir yer bırakmadım ve butun doktorlarda yardım istiyorum ALLAH RIZASI İÇİN

Yorum yazın